Bạn vừa cầm trên tay visa grant. Vui một chút, rồi tự nhiên thấy rối.

Còn ba tháng nữa là bay. Trong đầu bạn có cả trăm câu hỏi. Giấy tờ nào cần dịch công chứng. OSHC mua lúc nào. Mang được bao nhiêu tiền mặt. Có được xách theo hộp ruốc mẹ làm không. Rồi tự hỏi: không biết mình đang quên mất thứ gì.

Cảm giác đó rất bình thường. Ai sắp rời khỏi nhà lần đầu cũng vậy.

Bài này mình viết để gỡ rối cho bạn. Mình không liệt kê một danh sách dài rồi để bạn tự xoay. Mình chia mọi thứ theo mốc thời gian: ba tháng, hai tháng, một tháng, một tuần trước bay. Mỗi mốc bạn chỉ cần làm đúng vài việc. Làm xong tick một cái. Nhẹ đầu hẳn.

Bạn đọc một lượt trước cho có bức tranh tổng thể. Sau đó quay lại từng mốc mà làm.

Mốc 3 tháng trước bay: dựng nền

Đây là giai đoạn ít áp lực nhất, nên bạn hãy làm những việc có thời gian chờ lâu trước.

Kiểm tra hộ chiếu. Mở ra xem ngày hết hạn. Nhiều nơi khuyên hộ chiếu nên còn hạn ít nhất sáu tháng tính từ ngày bay. Nếu sắp hết hạn, làm lại ngay bây giờ vì thủ tục cấp mới có thể mất vài tuần.

Đọc kỹ visa grant. Trong thư cấp visa có những dòng quan trọng: số visa, ngày bắt đầu, ngày hết hạn, và các điều kiện (visa conditions) đính kèm. Đọc từng điều kiện một. Với visa du học subclass 500, một trong các điều kiện là bạn phải duy trì bảo hiểm OSHC suốt thời gian ở Úc. Bạn lưu file visa grant vào điện thoại, vào email, và in ra một bản.

Trang di trú chính thức nhấn mạnh trách nhiệm này, tạm dịch: “You must comply with your visa conditions” (nguồn: immi.homeaffairs.gov.au). Nghĩa là bạn tự chịu trách nhiệm đọc và làm đúng từng điều kiện đính kèm visa trong suốt thời gian ở Úc, nên hãy nắm rõ trước ngày bay thay vì để đến khi cần mới tra.

Bắt đầu gom giấy tờ gốc. Liệt kê ra giấy tờ bạn có thể cần: học bạ, bằng cấp, bảng điểm, giấy khai sinh, giấy tờ tùy thân, giấy tờ liên quan hồ sơ visa. Với những bằng cấp và giấy tờ tiếng Việt, bạn nên chuẩn bị bản dịch công chứng sang tiếng Anh. Việc dịch thuật công chứng mất thời gian, nên khởi động sớm để không bị dồn vào phút chót.

Tìm hiểu OSHC. Nếu bạn đi du học, thường trường sẽ yêu cầu bạn có OSHC trước khi nhập học, và bảo hiểm phải phủ suốt thời gian ở Úc, bắt đầu từ ngày bạn đến hoặc trước đó. Nhiều bạn mua OSHC qua trường, một số tự mua qua các hãng được phép cung cấp. Ở giai đoạn này, bạn chỉ cần tìm hiểu và chọn hãng, chưa cần gấp.

Lập một tài khoản email và thư mục lưu trữ. Tạo một thư mục trên điện thoại và trên máy tính, đặt tên rõ ràng, để mỗi khi có giấy tờ mới là bỏ vào một chỗ. Về sau bạn sẽ biết ơn cái thói quen nhỏ này.

Mốc 2 tháng trước bay: chốt vé và chỗ ở

Giai đoạn này bạn ra quyết định lớn: bay ngày nào, ở đâu khi vừa đến.

Đặt vé máy bay. Chọn ngày bay hợp lý với ngày nhập học hoặc ngày bắt đầu công việc. Đến sớm vài ngày để có thời gian ổn định, đỡ mệt vì lệch múi giờ. Khi đặt, để ý hạn mức hành lý ký gửi và xách tay của hãng bay, vì mỗi hãng mỗi khác. Con số này quyết định bạn được mang bao nhiêu cân.

Đặt chỗ ở tạm. Bạn không cần thuê nhà dài hạn ngay từ Việt Nam. Nhiều người đặt một chỗ ở tạm cho một đến bốn tuần đầu (ký túc xá, homestay, nhà thuê ngắn hạn), rồi khi qua tới nơi mới đi xem nhà thực tế và ký hợp đồng dài hạn. Cách này an toàn hơn là chuyển tiền cọc cho một căn nhà bạn chưa từng thấy.

Kích hoạt và xác nhận OSHC. Đến giai đoạn này bạn nên hoàn tất mua OSHC nếu chưa. Kiểm tra ngày bắt đầu của bảo hiểm phải trùng hoặc trước ngày bạn đến Úc. Lưu thẻ thành viên hoặc giấy chứng nhận OSHC vào điện thoại. Đây là giấy tờ bạn có thể cần khi làm thủ tục nhập học.

Lên kế hoạch tài chính. Ngồi tính bạn cần bao nhiêu tiền cho tháng đầu: chỗ ở, ăn uống, đi lại, mua đồ thiết yếu. Tìm hiểu cách chuyển tiền sang Úc và cách mở tài khoản ngân hàng ở Úc. Nhiều ngân hàng Úc cho phép mở tài khoản online từ trước khi bay. Bạn nên có sẵn một ít tiền mặt và một thẻ dùng được ở Úc cho những ngày đầu.

Khám sức khỏe tổng quát và nha khoa. Chi phí khám chữa răng ở Úc khá cao. Nhiều người tranh thủ khám răng, khám mắt và khám tổng quát ở Việt Nam trước khi đi. Nếu bạn đang dùng thuốc theo toa, đây là lúc gặp bác sĩ để xin toa và giấy xác nhận bằng tiếng Anh.

Mốc 1 tháng trước bay: hoàn thiện chi tiết

Còn bốn tuần. Giờ là lúc gom mọi thứ lại cho gọn.

Chuẩn bị thuốc mang theo. Nếu bạn mang thuốc sang Úc, có mấy điểm quan trọng cần biết. Theo Cơ quan Quản lý Dược phẩm Úc (TGA), diện miễn trừ cho khách du lịch (traveller’s exemption) cho phép mang thuốc cho nhu cầu cá nhân, thường không quá lượng dùng trong ba tháng. Với thuốc kê toa, hãy mang theo toa thuốc hoặc thư của bác sĩ bằng tiếng Anh ghi rõ bạn đang dùng thuốc gì. Giữ thuốc trong bao bì gốc còn nhãn. Và bạn phải khai báo tất cả thuốc men trên tờ khai nhập cảnh (Incoming Passenger Card). Một số loại thuốc bị kiểm soát chặt hoặc cần giấy phép riêng, nên nếu bạn dùng thuốc đặc biệt, hãy kiểm tra trước trên trang tga.gov.au.

Rà lại hành lý: mang gì, bỏ gì. Đây là phần nhiều người lo nhất. Úc có quy định an toàn sinh học rất nghiêm ngặt ở biên giới. Nguyên tắc vàng: nếu không chắc, cứ khai báo. Khai báo mà không được phép mang thì bị bỏ lại, không sao. Nhưng không khai báo mà bị phát hiện thì có thể bị phạt.

Trang chính thức của Bộ Nông nghiệp Úc nêu rõ, tạm dịch: “You must declare all food, plant material and animal products” (nguồn: agriculture.gov.au). Nghĩa là mọi loại thực phẩm, sản phẩm từ thực vật và động vật đều phải khai trên tờ khai nhập cảnh, kể cả đồ khô, đồ đóng gói sẵn hay chỉ một ít mang làm quà. Bạn có thể tra từng món trên trang của Lực lượng Biên phòng Úc (abf.gov.au) trước khi xếp vali.

Một số điểm để bạn hình dung, theo Lực lượng Biên phòng Úc (ABF):

  • Thực phẩm, sản phẩm từ động thực vật (thịt, sữa, trứng, hạt giống, rau củ quả tươi) phải được khai báo trên tờ khai nhập cảnh, kể cả số lượng nhỏ hay chỉ là nguyên liệu nấu ăn.
  • Một số đồ đóng gói thương mại, dùng cho cá nhân thì được mang mà không cần khai báo, ví dụ bánh kẹo sô cô la đóng gói sẵn dưới một mức cân nhất định. Nhưng đồ tự làm, đồ tươi, đồ có thịt thì rủi ro cao.
  • Đồ ăn mẹ nấu, ruốc thịt, các loại mắm, hạt giống làm quà: những thứ này dễ vi phạm quy định. Nếu bạn vẫn muốn thử mang, hãy khai báo và để cán bộ biên phòng quyết định.

Bạn có thể tra cứu cụ thể từng món trên trang chính thức của ABF trước khi xếp vali. Danh sách chi tiết mình có nói thêm ở các bài chuyên sâu của Về Úc.

Tính tiền mặt mang theo. Bạn được mang tiền mặt vào Úc, không có mức trần. Nhưng nếu bạn mang từ 10.000 đô la Úc trở lên (hoặc ngoại tệ quy đổi tương đương), bạn phải khai báo với hải quan. Quy định này áp dụng cho tiền mặt và một số hình thức tiền khác, tính gộp tổng giá trị. Cố tình chia nhỏ để né khai báo là vi phạm pháp luật. Với đa số người, mang một khoản tiền mặt vừa đủ cho tuần đầu, phần lớn để trong tài khoản hoặc chuyển khoản, là hợp lý và an toàn.

Xử lý điện thoại và SIM. Kiểm tra điện thoại của bạn có mở khóa mạng (unlocked) hay không, để dùng được SIM Úc. Bạn có thể mua SIM Úc ngay khi tới sân bay, hoặc đặt trước một eSIM để có mạng dùng ngay khi hạ cánh. Nhớ ghi lại vài số điện thoại quan trọng ra giấy phòng khi điện thoại hết pin.

Mua sắm những thứ khó kiếm. Vài món ở Úc đắt hoặc khó mua đúng ý sẽ tiện hơn nếu mang từ nhà: kính cận dự phòng, một ít quần áo phù hợp thời tiết nơi bạn đến, ổ cắm chuyển đổi (Úc dùng phích cắm ba chấu dẹt).

Mốc 1 tuần trước bay: gói ghém và kiểm tra lần cuối

Tuần cuối là tuần của sự bình tĩnh. Mọi việc lớn đã xong. Giờ chỉ còn xếp đồ và kiểm tra.

In toàn bộ giấy tờ quan trọng. Đừng chỉ dựa vào điện thoại. In ra bản giấy và để trong hành lý xách tay: visa grant, hộ chiếu (bản photo), CoE (thư xác nhận nhập học nếu đi du học), giấy chứng nhận OSHC, xác nhận đặt chỗ ở, toa thuốc tiếng Anh, vé máy bay, và thông tin liên hệ ở Úc. Một bộ trong xách tay, một bản mềm trong email.

Sắp hành lý xách tay thông minh. Những thứ không thể thiếu để trong xách tay: giấy tờ, thuốc men, một bộ quần áo, sạc điện thoại, một ít tiền mặt. Lỡ hành lý ký gửi bị thất lạc, bạn vẫn xoay xở được.

Điền trước tờ khai nhập cảnh trong đầu. Khi máy bay hạ cánh, tiếp viên thường phát tờ khai nhập cảnh (Incoming Passenger Card). Nghĩ trước bạn sẽ khai báo gì: thực phẩm, thuốc men, tiền mặt trên ngưỡng. Chuẩn bị tinh thần khai báo trung thực. Điều này giúp bạn qua cửa hải quan nhẹ nhàng.

Cân lại vali. Cân từng kiện để chắc chắn không vượt hạn mức của hãng bay. Vượt cân ở sân bay bị tính phí khá cao.

Xử lý việc ở nhà. Hủy hoặc tạm ngưng những dịch vụ bạn không dùng nữa. Báo cho ngân hàng ở Việt Nam biết bạn sẽ ra nước ngoài. Chào tạm biệt người thân. Ngủ đủ giấc trước ngày bay dài.

Bảng checklist theo mốc thời gian

MốcViệc cần làm
3 thángKiểm tra hạn hộ chiếu; đọc kỹ visa grant và các điều kiện; gom giấy tờ gốc, bắt đầu dịch công chứng; tìm hiểu và chọn OSHC; lập thư mục lưu giấy tờ
2 thángĐặt vé máy bay (để ý hạn mức hành lý); đặt chỗ ở tạm; hoàn tất và kích hoạt OSHC; lên kế hoạch tài chính, tìm hiểu mở tài khoản ngân hàng Úc; khám sức khỏe, nha khoa, mắt
1 thángChuẩn bị thuốc và toa tiếng Anh; rà hành lý theo quy định ABF; tính tiền mặt mang theo và ngưỡng khai báo; kiểm tra điện thoại, chuẩn bị SIM/eSIM; mua các món khó kiếm
1 tuầnIn toàn bộ giấy tờ quan trọng; sắp hành lý xách tay; chuẩn bị khai báo hải quan; cân lại vali; xử lý việc ở nhà, nghỉ ngơi

Kết luận

Chuẩn bị trước khi đi Úc nhìn thì rối, nhưng khi chia theo mốc thời gian thì rất gọn. Ba tháng dựng nền. Hai tháng chốt vé và chỗ ở. Một tháng hoàn thiện chi tiết. Một tuần gói ghém.

Bạn không cần làm hết mọi thứ trong một ngày. Bạn chỉ cần làm đúng vài việc cho mỗi mốc, rồi tick từng cái.

Có hai nguyên tắc mình muốn bạn nhớ nhất. Một: giấy tờ quan trọng luôn có cả bản mềm lẫn bản in. Hai: ở cửa hải quan, khi không chắc thì cứ khai báo. Hai nguyên tắc đó gỡ được phần lớn rắc rối cho người mới sang.

Ngày bạn đặt chân xuống sân bay Úc, bạn sẽ thấy: mọi lo lắng lúc này rồi cũng qua. Cứ đi từng bước một. Bạn làm được.

Đọc thêm trên Về Úc

Nguồn chính thức nên kiểm tra

Trước khi bay, hãy tự đối chiếu với các trang chính phủ Úc, vì quy định có thể thay đổi:

Thông tin trong nội dung này là tham khảo chung, không phải tư vấn pháp lý cá nhân. Mọi trường hợp di trú cụ thể nên được tư vấn bởi Registered Migration Agent (RMA) có MARA license hoặc luật sư di trú. Luật di trú Úc thay đổi liên tục, hãy kiểm tra bản mới nhất tại legend.immi.gov.au và tra danh sách RMA tại mara.gov.au.

Nguồn tham khảo chính thức: