Đây là nội dung giáo dục của Về Úc, giúp người Việt hiểu nguyên tắc chung quanh câu chuyện quốc tịch đôi giữa Úc và Việt Nam. Nội dung không đánh giá hồ sơ cá nhân và không thay thế tư vấn pháp lý.

“Có quốc tịch Úc có phải bỏ quốc tịch Việt Nam không” là một trong những câu người Việt tìm nhiều nhất khi chuẩn bị thi quốc tịch Úc. Nỗi lo thường gặp là: nhập tịch Úc rồi thì có còn được giữ hộ chiếu Việt Nam, còn được về nước, còn giữ nhà đất trong nước hay không. Câu trả lời có hai phía, phía Úc và phía Việt Nam, và mỗi phía do luật của mỗi nước quyết định. Bài này bóc tách từng phía để bạn tự đối chiếu.

Trả lời nhanh trong một đoạn

Về nguyên tắc, quốc tịch đôi Úc Việt Nam là điều luật hai nước không cấm hoàn toàn. Nước Úc cho phép công dân mang thêm quốc tịch của nước khác, tức khi bạn trở thành công dân Úc, luật Úc không bắt bạn từ bỏ quốc tịch gốc. Phía Việt Nam áp dụng nguyên tắc một quốc tịch nhưng theo hướng “một chiều mềm”: người đang có quốc tịch Việt Nam đi nhập quốc tịch nước ngoài thường không đương nhiên mất quốc tịch Việt Nam, trừ khi làm thủ tục thôi quốc tịch, bị tước quốc tịch, hoặc thuộc trường hợp theo điều ước quốc tế. Nói gọn, bỏ quốc tịch Việt Nam là một hành động riêng bạn phải chủ động làm, chứ không phải hệ quả tự động của việc có quốc tịch Úc. Đây là nguyên tắc bền; chi tiết áp dụng cho từng người thì cần đối chiếu với cơ quan có thẩm quyền của cả hai nước.

Phía Úc: mang hai quốc tịch là được phép

Điểm quan trọng đầu tiên phải hiểu rõ là luật quốc tịch Úc không đòi bạn từ bỏ quốc tịch nào khác khi trở thành công dân Úc.

Nước Úc chính thức cho phép mang nhiều quốc tịch từ ngày 4 tháng 4 năm 2002, sau lần sửa luật quốc tịch. Trước mốc đó, người Úc đi nhập tịch nước khác có thể bị mất quốc tịch Úc, và người nhập tịch Úc bị buộc từ bỏ quốc tịch gốc. Từ 2002 trở đi, cả hai ràng buộc này được gỡ bỏ. Khung pháp lý hiện hành là Australian Citizenship Act 2007 (nguồn: legislation.gov.au, Australian Citizenship Act 2007).

Trang chính thức của Bộ Nội vụ Úc mô tả khái niệm quốc tịch đôi như sau: “A dual citizen is a person who is a citizen of 2 or more countries. It is possible to hold citizenship of two or more countries if the law of those countries allows” (nguồn: immi.homeaffairs.gov.au/entering-and-leaving-australia/traveling-as-a-dual-citizen).

Diễn giải theo ngôn ngữ đời thường: việc bạn có được giữ hai quốc tịch hay không phụ thuộc vào luật của cả hai nước, chứ không riêng nước Úc. Nước Úc đã mở cửa cho quốc tịch đôi, nên phần còn lại phụ thuộc vào việc nước kia, trong trường hợp này là Việt Nam, có cho phép công dân của mình giữ song song quốc tịch nước ngoài hay không.

Một điểm nữa hay bị hiểu lầm là lời tuyên thệ khi nhập tịch Úc. Nhiều người tưởng phải “thề bỏ” quốc tịch cũ. Thực tế lời tuyên thệ công dân Úc là cam kết trung thành với nước Úc và tôn trọng luật pháp Úc, không có câu nào bắt tuyên bố từ bỏ quốc tịch khác (nguồn: immi.homeaffairs.gov.au/citizenship/become-a-citizen). Đây là chỗ khác biệt lớn so với một số nước khác trên thế giới vốn buộc renounce quốc tịch cũ trong lễ nhập tịch.

Phía Việt Nam: không tự động mất quốc tịch khi nhập tịch nước ngoài

Đây là phần gây lo lắng nhiều nhất, và cũng là phần bị hiểu sai nhiều nhất trong cộng đồng người Việt ở Úc.

Việt Nam theo nguyên tắc một quốc tịch, ghi trong Luật Quốc tịch Việt Nam. Nhưng nguyên tắc này được áp dụng theo một chiều. Với người nước ngoài muốn nhập quốc tịch Việt Nam, luật yêu cầu phải thôi quốc tịch gốc, trừ một số trường hợp ngoại lệ do Chủ tịch nước cho phép. Ngược lại, với người đang là công dân Việt Nam đi nhập quốc tịch nước khác, luật không quy định rằng cứ nhập tịch nước ngoài là đương nhiên mất quốc tịch Việt Nam.

Theo cách hiểu phổ biến từ giới luật Việt Nam, một công dân Việt Nam chỉ mất quốc tịch Việt Nam trong các trường hợp được luật liệt kê rõ, chủ yếu gồm: được thôi quốc tịch Việt Nam theo đơn xin, bị tước quốc tịch Việt Nam, hoặc theo điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên. Nhập tịch Úc, tự nó, không nằm trong danh sách làm mất quốc tịch Việt Nam.

Hệ quả thực tế: rất nhiều người Việt sau khi có quốc tịch Úc vẫn đồng thời còn quốc tịch Việt Nam, vì họ chưa từng nộp đơn xin thôi quốc tịch Việt Nam. Nói cách khác, họ đang ở tình trạng quốc tịch đôi mà đôi khi không nhận ra.

Lưu ý quan trọng về nguồn: các quy định về quốc tịch Việt Nam do pháp luật Việt Nam điều chỉnh, không phải luật Úc, nên phần này bạn nên kiểm tra tại văn bản luật Việt Nam bản mới nhất và hỏi cơ quan đại diện Việt Nam (Đại sứ quán, Tổng lãnh sự quán Việt Nam tại Úc) hoặc Sở Tư pháp trong nước cho tình huống cụ thể. cho mọi chi tiết áp dụng riêng, vì luật quốc tịch Việt Nam có thay đổi và có nhiều trường hợp ngoại lệ.

Luật Quốc tịch Việt Nam sửa đổi 2025: xu hướng mở hơn

Chính sách quốc tịch của Việt Nam đã có bước điều chỉnh đáng chú ý gần đây. Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quốc tịch Việt Nam (Luật số 79/2025/QH15) có hiệu lực từ ngày 1 tháng 7 năm 2025, theo hướng nới lỏng và cởi mở hơn với người Việt ở nước ngoài cũng như người gốc Việt.

Một số điểm được truyền thông và giới luật trong nước nêu ra gồm: mở rộng điều kiện cho người có nguồn gốc Việt Nam xin nhập hoặc trở lại quốc tịch Việt Nam, linh hoạt hơn về việc giữ song song quốc tịch nước ngoài trong một số trường hợp, và bổ sung một số loại giấy tờ chứng minh quốc tịch Việt Nam. Đây là xu hướng chung cho thấy Việt Nam đang thực dụng hơn với thực tế cộng đồng người Việt định cư khắp thế giới, trong đó có Úc.

Vì đây là văn bản luật Việt Nam mới và còn văn bản hướng dẫn thi hành đi kèm, phần này thay đổi nhanh và có nhiều chi tiết kỹ thuật. Bạn nên tra cứu bản Luật số 79/2025/QH15 chính thức và các nghị định, thông tư hướng dẫn, thay vì dựa vào bài tóm tắt trên mạng. cho từng điều khoản cụ thể và cho câu hỏi trường hợp của một cá nhân.

Phân biệt “thôi quốc tịch” và “giữ quốc tịch”

Hai cụm từ này hay bị dùng lẫn, nhưng ý nghĩa ngược nhau, và hiểu đúng chúng giúp bạn khỏi hoang mang.

Thôi quốc tịch Việt Nam là việc bạn chủ động nộp đơn xin ra khỏi quốc tịch Việt Nam. Đây là một thủ tục hành chính riêng, cần hồ sơ, và cuối cùng do Chủ tịch nước quyết định cho thôi. Người thường sẽ chỉ mất quốc tịch Việt Nam khi hoàn tất thủ tục này và có quyết định, chứ không phải cứ cầm hộ chiếu Úc là mặc nhiên hết quốc tịch Việt Nam.

Giữ quốc tịch Việt Nam là chiều ngược lại: người Việt định cư ở nước ngoài mong muốn tiếp tục được công nhận là công dân Việt Nam. Qua các thời kỳ, Việt Nam từng có quy định về việc đăng ký giữ quốc tịch với một số mốc thời gian, và các quy định này đã được điều chỉnh nhiều lần. Đây chính xác là chỗ bạn cần xem văn bản mới nhất và hỏi cơ quan đại diện Việt Nam, vì chi tiết thủ tục và thời hạn thuộc thẩm quyền phía Việt Nam..

Điểm mấu chốt cần nhớ: có quốc tịch Úc và thôi quốc tịch Việt Nam là hai việc hoàn toàn tách rời. Bạn có thể có quốc tịch Úc mà không đụng gì tới quốc tịch Việt Nam. Bạn cũng có thể, nếu muốn, làm thủ tục thôi quốc tịch Việt Nam như một lựa chọn riêng. Không có quy định nào của Úc buộc bạn phải làm việc thứ hai.

Sống với hai quốc tịch trong thực tế: vài điều nên biết

Nếu bạn ở tình trạng quốc tịch đôi Úc Việt Nam, có mấy nguyên tắc thực dụng về đi lại và giấy tờ.

Về xuất nhập cảnh nước Úc, Bộ Nội vụ hướng dẫn công dân Úc phải dùng hộ chiếu Úc khi ra vào Úc: một người mang hai quốc tịch, khi qua cửa khẩu Úc, dùng hộ chiếu Úc; khi qua cửa khẩu nước kia, thường dùng giấy tờ của nước đó (nguồn: immi.homeaffairs.gov.au/entering-and-leaving-australia/traveling-as-a-dual-citizen). Việc mỗi cửa khẩu dùng hộ chiếu tương ứng là cách xử lý phổ biến của người quốc tịch đôi trên khắp thế giới.

Về nghĩa vụ, mang hai quốc tịch cũng đồng nghĩa chịu ràng buộc pháp luật của cả hai nước khi bạn ở trên lãnh thổ nước đó. Khi ở Việt Nam, bạn chịu sự điều chỉnh của luật Việt Nam; khi ở Úc, chịu luật Úc. Đây là mặt ít người để ý của quốc tịch đôi: nó vừa là quyền, vừa đi kèm trách nhiệm ở cả hai phía.

Về hỗ trợ lãnh sự, một điểm tế nhị là khi bạn đang ở nước mà bạn cũng mang quốc tịch của nước đó, khả năng nước kia can thiệp lãnh sự cho bạn có thể bị hạn chế. Đây là lý do nhiều hướng dẫn của chính phủ khuyên người quốc tịch đôi tìm hiểu kỹ trước khi đi lại giữa hai nước.

Những hiểu lầm phổ biến cần gỡ

Từ các câu hỏi lặp đi lặp lại trong cộng đồng, đây là mấy ngộ nhận hay gặp nhất.

Hiểu lầm thứ nhất: “Nhập tịch Úc là tự động mất quốc tịch Việt Nam.” Như đã phân tích, phía Việt Nam không quy định mất quốc tịch tự động chỉ vì bạn nhập tịch nước ngoài; mất quốc tịch Việt Nam cần một trong các căn cứ luật định như thôi quốc tịch hoặc bị tước.

Hiểu lầm thứ hai: “Lễ tuyên thệ Úc bắt thề bỏ quốc tịch cũ.” Lời tuyên thệ công dân Úc là cam kết trung thành với Úc, không có nội dung buộc từ bỏ quốc tịch khác.

Hiểu lầm thứ ba: “Có hai hộ chiếu là phạm luật.” Bản thân việc mang hai quốc tịch hợp pháp không phải là vi phạm; vấn đề nằm ở chỗ dùng đúng hộ chiếu tại đúng cửa khẩu và tuân thủ luật mỗi nước.

Hiểu lầm thứ tư: “Cứ hỏi luật sư di trú Úc là biết hết chuyện quốc tịch Việt Nam.” Không hẳn. Registered Migration Agent (RMA) và luật sư di trú Úc am hiểu phía luật Úc; còn câu hỏi về quốc tịch Việt Nam, thủ tục thôi hoặc giữ quốc tịch Việt Nam, thuộc thẩm quyền cơ quan Việt Nam. Với việc phía Việt Nam, gặp cơ quan đại diện Việt Nam hoặc tư vấn pháp lý trong nước; với việc phía Úc, gặp RMA cho trường hợp cụ thể.

Tự đối chiếu: bạn đang ở đâu trên bức tranh này

Để tự sắp xếp thông tin, người thường có thể tự trả lời mấy câu sau trước khi quyết định làm gì.

Bạn đã có quốc tịch Úc chưa, hay đang chuẩn bị thi quốc tịch. Nếu đang chuẩn bị, việc tìm hiểu quy trình trở thành công dân Úc và các mốc cư trú là bước đầu; nội dung đó nằm trong hành trình định cư tổng thể (xem thêm Chọn đường sang Úc và Sống ở Úc: cẩm nang định cư).

Bạn có muốn giữ quốc tịch Việt Nam không. Nếu có, bạn không cần làm gì để “thôi”, nhưng nên kiểm tra thủ tục giữ hoặc xác nhận quốc tịch Việt Nam với cơ quan đại diện Việt Nam để giấy tờ nhất quán.

Bạn có nhu cầu đặc thù nào liên quan tới người thân không, ví dụ bảo lãnh vợ chồng hay cha mẹ sang Úc, vì tình trạng quốc tịch có thể liên quan tới các diện visa gia đình (xem Lộ trình gia đình và bạn đời, Visa bạn đời 820/801 và Visa cha mẹ). Nếu gặp thuật ngữ lạ trong quá trình tìm hiểu, có thể tra từ điển thuật ngữ di trú.

Trả lời xong mấy câu này, bức tranh của bạn sẽ rõ hơn nhiều so với khi chỉ lo lắng chung chung “có phải bỏ quốc tịch Việt Nam không”.

Tóm lại

Có quốc tịch Úc, về phía nước Úc, không buộc bạn bỏ quốc tịch Việt Nam, vì Úc cho phép mang hai quốc tịch từ năm 2002. Về phía Việt Nam, nhập tịch Úc không tự động làm mất quốc tịch Việt Nam; muốn bỏ quốc tịch Việt Nam phải làm thủ tục thôi quốc tịch riêng. Vì thế, ở tình trạng phổ biến nhất, nhiều người Việt tại Úc đang thực tế mang quốc tịch đôi. Luật Quốc tịch Việt Nam sửa đổi 2025 còn cho thấy xu hướng cởi mở hơn. Đây là nguyên tắc chung; con số, thời hạn và thủ tục cụ thể thay đổi theo thời gian, nên hãy tra văn bản luật mới nhất của cả hai nước và hỏi đúng cơ quan có thẩm quyền cho tình huống của mình.

Thông tin trong nội dung này là tham khảo chung, không phải tư vấn pháp lý cá nhân. Mọi trường hợp di trú cụ thể nên được tư vấn bởi Registered Migration Agent (RMA) có MARA license hoặc luật sư di trú. Riêng các câu hỏi về quốc tịch Việt Nam thuộc thẩm quyền cơ quan Việt Nam, nên hỏi cơ quan đại diện Việt Nam hoặc tư vấn pháp lý trong nước. Luật di trú Úc thay đổi liên tục, hãy kiểm tra Migration Act 1958 và Migration Regulations 1994 bản mới nhất tại legend.immi.gov.au hoặc danh sách RMA tại mara.gov.au.