Medicare: đăng ký và ai đủ điều kiện khi sang Úc

Khi mới sang Úc, một trong những việc life-admin quan trọng nhất là hiểu về hệ thống y tế. Medicare là hệ thống bảo hiểm y tế công của Úc, nhưng không phải ai cũng được dùng, và không phải chi phí y tế nào cũng được chi trả.

Bài viết này giải thích Medicare là gì, các diện visa nào thường đủ điều kiện, cách đăng ký, giấy tờ cần chuẩn bị, thẻ tạm và thẻ chính thức, những gì Medicare không bao, cùng cách phân biệt Medicare với OSHC (dành cho du học sinh) và OVHC (dành cho khách thăm). Đây là thông tin thực hành về thủ tục hành chính, không phải tư vấn di trú.

Medicare là gì

Medicare là chương trình bảo hiểm y tế do chính phủ Úc vận hành, giúp người đủ điều kiện được chăm sóc y tế miễn phí hoặc chi phí thấp. Cơ quan quản lý việc đăng ký và cấp thẻ là Services Australia.

Khi có thẻ Medicare, bạn thường được:

  • Khám bác sĩ đa khoa (GP) miễn phí hoặc chi phí thấp nếu phòng khám áp dụng bulk billing
  • Điều trị miễn phí ở bệnh viện công với tư cách bệnh nhân công
  • Được trợ giá thuốc theo Pharmaceutical Benefits Scheme (PBS)
  • Được hoàn một phần chi phí một số dịch vụ y tế ngoài bệnh viện

Thẻ Medicare cũng có giá trị nhận dạng trong nhiều thủ tục khác. Ví dụ, khi mở tài khoản ngân hàng Úc theo chuẩn nhận dạng 100 điểm, thẻ Medicare được tính 25 điểm [cần xác minh].

Ai thường đủ điều kiện

Điều kiện Medicare phụ thuộc vào tình trạng cư trú và loại visa. Nguyên tắc chung: người có thường trú hoặc quốc tịch Úc thuộc diện được hưởng, còn phần lớn người giữ visa tạm trú thì không, trừ một số ngoại lệ.

Dưới đây là bảng mô tả chung các nhóm thường đủ điều kiện. Bảng này chỉ để tham khảo, bạn tự đối chiếu điều kiện cụ thể của mình trên trang Services Australia.

DiệnTình trạng Medicare (mô tả chung)
Công dân ÚcThường đủ điều kiện
Thường trú nhân (PR)Thường đủ điều kiện
Người đã nộp hồ sơ xin thường trú (một số loại)Có thể đủ điều kiện, tùy loại visa đang nộp
Công dân New Zealand sống tại ÚcCó thể đủ điều kiện
Người từ nước có Reciprocal Health Care AgreementCó thể được chăm sóc y tế cần thiết trong thời gian ở Úc
Du học sinh (visa 500)Thường KHÔNG đủ, dùng OSHC bắt buộc
Working Holiday (417, 462) từ nước không có hiệp địnhThường KHÔNG đủ
Khách thăm (visa 600)Thường KHÔNG đủ

Với người mới nộp hồ sơ xin thường trú, Services Australia có quy trình đăng ký riêng và yêu cầu giấy tờ riêng, tùy loại visa đang nộp. Đây là mảng dễ nhầm, nên đọc kỹ trang hướng dẫn dành cho người đã nộp hồ sơ PR.

Nguồn: Services Australia, Who can get a Medicare card.

Reciprocal Health Care Agreement và người Việt

Úc có Reciprocal Health Care Agreement (RHCA), tức thỏa thuận chăm sóc y tế tương hỗ, với 11 quốc gia. Người từ các nước này khi đến Úc có thể được hưởng một phần chăm sóc y tế cần thiết trong thời gian lưu trú.

11 nước có hiệp định gồm: Bỉ, Phần Lan, Ý, Malta, Hà Lan, New Zealand, Na Uy, Ireland, Slovenia, Thụy Điển và Vương quốc Anh.

[diễn giải] Điểm quan trọng cho người Việt: Việt Nam KHÔNG nằm trong danh sách 11 nước có Reciprocal Health Care Agreement với Úc. Nghĩa là công dân Việt Nam sang Úc bằng visa tạm trú như du học (500) hay Working Holiday (462) thường KHÔNG được hưởng Medicare qua con đường hiệp định này. Nhóm này thường phải dựa vào bảo hiểm y tế bắt buộc theo visa (OSHC cho du học sinh) hoặc bảo hiểm tư nhân khác.

Điều này khác với công dân Anh, Ý, hay Ireland, những nước có hiệp định. Vì vậy, đừng áp dụng thông tin “sinh viên nước X được Medicare” cho trường hợp người Việt, vì điều kiện gắn với quốc tịch và nước cư trú trước khi đến Úc.

Nguồn: Services Australia, Reciprocal Health Care Agreements.

Trường hợp visa lao động (ví dụ 482 / Skills in Demand)

Với các visa lao động tạm trú do chủ bảo lãnh, tình trạng Medicare tùy thuộc quốc tịch. Người giữ visa lao động tạm mà đến từ một nước có RHCA có thể được hưởng chăm sóc y tế cần thiết trong thời gian ở Úc. Người từ nước không có hiệp định, như Việt Nam, thường không đủ điều kiện Medicare và cần sắp xếp bảo hiểm y tế riêng, đôi khi qua chương trình bảo hiểm do chủ lao động thu xếp.

Đừng khái quát rằng “visa 482 không có Medicare”, vì điều đó sai với người từ Anh, Ý và các nước có hiệp định. Cách chắc chắn nhất là đối chiếu trực tiếp trên Services Australia theo quốc tịch và loại visa của mình.

Cách đăng ký Medicare

Có hai cách chính để đăng ký (enrol) Medicare khi đã nằm trong nhóm đủ điều kiện.

Cách 1: đăng ký online qua myGov

Một số người có thể đăng ký online bằng tài khoản myGov liên kết với Medicare. Theo Services Australia, để đăng ký online, bạn và các thành viên gia đình cần đang sống tại Úc, có hộ chiếu còn hạn hoặc ImmiCard, và có thông tin visa hợp lệ từ Department of Home Affairs nếu không phải công dân Úc.

Các bước chung:

  1. Tạo hoặc đăng nhập tài khoản myGov tại my.gov.au
  2. Liên kết dịch vụ Medicare vào tài khoản myGov
  3. Chọn chức năng đăng ký (enrol) và điền thông tin
  4. Tải lên bản chụp giấy tờ theo yêu cầu

Cách 2: nộp mẫu đơn giấy hoặc đến Services Australia

Nếu không đăng ký online được, bạn điền mẫu đơn đăng ký Medicare (Medicare enrolment form) rồi gửi kèm giấy tờ hỗ trợ. Bạn có thể gửi qua email hoặc bưu điện đến Medicare Enrolment Services, hoặc mang trực tiếp đến một trung tâm dịch vụ (service centre) của Services Australia.

Nguồn: Services Australia, Enrolling in Medicare.

Giấy tờ cần chuẩn bị

Giấy tờ yêu cầu khác nhau theo từng diện. Với thường trú nhân, Services Australia nêu rõ:

[trích nguyên văn] “You’ll need to give both a current passport or ImmiCard and proof of permanent residence from the Department of Home Affairs.”

[diễn giải] Nghĩa là thường trú nhân cần nộp hộ chiếu còn hạn hoặc ImmiCard, cùng bằng chứng thường trú từ Department of Home Affairs. Services Australia cũng nêu bạn không cần công chứng giấy tờ, và cần bản sao cho mỗi người muốn đăng ký.

Danh sách giấy tờ thường gặp:

  • Hộ chiếu còn hạn hoặc ImmiCard
  • Bằng chứng về tình trạng visa hoặc thường trú từ Department of Home Affairs
  • Địa chỉ cư trú tại Úc
  • Với trẻ em đăng ký cùng: giấy tờ chứng minh quan hệ nếu được yêu cầu

Người đã nộp hồ sơ xin thường trú và người thuộc diện Ministerial Order có danh mục giấy tờ riêng, nên đọc đúng trang hướng dẫn cho diện của mình trên Services Australia.

Nguồn: Services Australia, Documents to enrol in Medicare if you’re a permanent resident.

Thẻ tạm và thẻ chính thức

Sau khi đăng ký thành công, quy trình nhận thẻ thường có hai giai đoạn.

  • Số Medicare tạm thời: sau khi đăng ký được duyệt, bạn thường nhận được một số Medicare để dùng ngay cho việc khám chữa bệnh, kể cả khi thẻ cứng chưa về.
  • Thẻ Medicare chính thức: thẻ vật lý (thẻ xanh) được gửi qua bưu điện đến địa chỉ đăng ký, hoặc bạn có thể thêm thẻ số vào ứng dụng Medicare hay Express Plus Medicare qua myGov.

Trong thời gian chờ thẻ cứng, giữ lại số Medicare được cấp và thông tin đăng ký để xuất trình khi khám bệnh. Nếu chuyển nhà, cập nhật địa chỉ với Services Australia để nhận thẻ và thư đúng nơi.

Medicare không bao những gì

Đây là phần nhiều người mới sang hiểu nhầm. Medicare không chi trả cho một số dịch vụ phổ biến, và đây là lý do nhiều người cân nhắc mua thêm bảo hiểm y tế tư nhân.

[trích nguyên văn] “Medicare does not pay for ambulance services, most dental services, glasses, contact lenses and hearing aids.”

[diễn giải] Theo Services Australia, Medicare không chi trả cho dịch vụ xe cấp cứu, phần lớn dịch vụ nha khoa, kính mắt, kính áp tròng và máy trợ thính. Chi phí xe cấp cứu còn khác nhau theo từng bang và vùng lãnh thổ, một số nơi có trợ giá hoặc miễn phí cho một số nhóm.

Những khoản Medicare thường KHÔNG bao gồm:

  • Xe cấp cứu (ambulance)
  • Phần lớn dịch vụ nha khoa cho người lớn (trẻ em có thể được hỗ trợ qua Child Dental Benefits Schedule nếu đủ điều kiện)
  • Kính mắt, kính áp tròng, máy trợ thính
  • Phần lớn dịch vụ vật lý trị liệu, nắn khớp, tâm lý ngoài các chương trình cụ thể
  • Phòng riêng và bác sĩ tự chọn khi nằm viện tư

Vì các khoảng trống này, nhiều thường trú nhân mua thêm bảo hiểm y tế tư nhân (private health insurance) để bù đắp phần Medicare không chi trả. Đây là quyết định tài chính cá nhân, mỗi người tự cân nhắc theo nhu cầu và ngân sách, bài viết này không đưa ra khuyến nghị mua gói cụ thể nào.

Nguồn: Services Australia, Health care and Medicare.

Phân biệt Medicare, OSHC và OVHC

Ba khái niệm này hay bị nhầm. Bảng dưới mô tả chung để dễ hình dung.

LoạiDành cho ai (mô tả chung)Bắt buộc theo visa?
MedicareCông dân, thường trú nhân, người từ nước có RHCAKhông phải bảo hiểm mua, là hệ thống công
OSHCDu học sinh giữ visa 500Có, là điều kiện của visa 500
OVHCKhách thăm và một số visa tạm trú khácTùy điều kiện của từng loại visa

OSHC cho du học sinh

Overseas Student Health Cover (OSHC) là bảo hiểm y tế bắt buộc cho du học sinh giữ visa 500. Theo cơ quan y tế Úc, OSHC là điều kiện bắt buộc gắn với visa du học, và sinh viên thường phải mua OSHC trước khi đến Úc và duy trì trong suốt thời gian học.

OSHC giúp chi trả một phần chi phí khám bác sĩ, một số dịch vụ bệnh viện và một phần thuốc kê đơn. Ví dụ, một số gói OSHC trợ giá thuốc kê đơn tới 50 AUD mỗi loại, giới hạn tổng theo năm tùy gói single hay family [cần xác minh].

Chi phí OSHC thay đổi theo nhà cung cấp và thời hạn. Mức tham khảo cho gói single khoảng 650 đến 900 AUD một năm [cần xác minh]. Các nhà cung cấp phổ biến gồm Bupa, Medibank (ahm), Allianz Care, nib và CBHS.

Chi tiết về visa du học có trong trang visa du học 500.

Nguồn: Study Australia, Overseas Student Health Cover (OSHC).

OVHC cho khách thăm và visa tạm trú khác

Overseas Visitor Health Cover (OVHC) dành cho người giữ visa tạm trú không phải du học sinh, ví dụ một số visa lao động hoặc khách thăm dài hạn. Khác OSHC, OVHC thường được định giá theo rủi ro (risk rated), nghĩa là công ty bảo hiểm có thể tính đến yếu tố như tuổi và khả năng phát sinh chi phí.

Khi visa du học hết hạn, sinh viên không còn đủ điều kiện giữ OSHC và có thể chuyển sang gói bảo hiểm dành cho cư dân hoặc sang OVHC, tùy tình trạng visa mới.

Nguồn: privatehealth.gov.au, Overseas Students & Overseas Visitors.

Working Holiday và y tế

Người sang Úc theo diện Work and Holiday (462) từ Việt Nam thường không đủ điều kiện Medicare, vì Việt Nam không có Reciprocal Health Care Agreement. Nhóm này thường tự mua bảo hiểm y tế du lịch hoặc OVHC trong thời gian ở Úc. Thông tin về diện này có trong trang visa Working Holiday 462.

Đây là điểm khác biệt lớn so với công dân Anh hay Ý làm Working Holiday tại Úc, những người có thể được hưởng chăm sóc y tế cần thiết nhờ hiệp định. Điều kiện luôn gắn với quốc tịch, nên cần đối chiếu theo hộ chiếu của mình.

Các bước gợi ý khi mới sang

Tóm tắt trình tự thực hành cho người mới đến:

  1. Xác định diện của mình: đối chiếu loại visa và quốc tịch trên trang Who can get a Medicare card của Services Australia
  2. Nếu thuộc diện đủ điều kiện: chuẩn bị hộ chiếu, giấy tờ visa hoặc thường trú, địa chỉ tại Úc
  3. Chọn cách đăng ký: online qua myGov nếu đủ điều kiện, hoặc nộp mẫu đơn, hoặc đến service centre
  4. Lưu lại số Medicare tạm để dùng ngay, chờ thẻ cứng gửi về
  5. Nếu không thuộc diện Medicare: sắp xếp OSHC (du học sinh) hoặc OVHC, hoặc bảo hiểm tư nhân phù hợp
  6. Cân nhắc bảo hiểm y tế tư nhân bổ sung cho các khoản Medicare không bao như nha khoa, kính mắt, cấp cứu

Bạn có thể xem thêm các việc life-admin khác khi mới sang trong bài cẩm nang định cư sống ở Úc, và tra cứu diện visa của mình qua công cụ Tìm visa.

Câu hỏi thường gặp

Người Việt du học ở Úc có Medicare không? Thường không, vì Việt Nam không nằm trong 11 nước có Reciprocal Health Care Agreement. Du học sinh Việt Nam dùng OSHC bắt buộc theo visa 500.

Đã có PR thì đăng ký Medicare khi nào? Sau khi có visa thường trú, bạn có thể đăng ký ngay bằng cách nộp hộ chiếu hoặc ImmiCard cùng bằng chứng thường trú. Với người đã nộp hồ sơ PR nhưng chưa được cấp, có quy trình và giấy tờ riêng, đọc kỹ trang dành cho diện đó.

Medicare có trả tiền nha khoa không? Phần lớn dịch vụ nha khoa cho người lớn không được Medicare chi trả. Trẻ em có thể được hỗ trợ qua Child Dental Benefits Schedule nếu đủ điều kiện.

Chưa nhận thẻ cứng đã khám bệnh được chưa? Thường được, nếu bạn đã có số Medicare tạm sau khi đăng ký được duyệt. Xuất trình số này khi khám.

Có nên mua bảo hiểm tư nhân thêm không? Đây là quyết định tài chính cá nhân tùy nhu cầu và ngân sách. Bài viết chỉ nêu rằng Medicare không bao một số dịch vụ như nha khoa, kính mắt và cấp cứu, để bạn tự cân nhắc.

Kiểm tra nguồn chính thống

Quy định Medicare, OSHC và OVHC thay đổi theo thời gian. Luôn kiểm tra thông tin mới nhất trực tiếp trên các trang chính phủ:

Thông tin trong nội dung này là tham khảo chung, không phải tư vấn pháp lý cá nhân. Mọi trường hợp di trú cụ thể nên được tư vấn bởi Registered Migration Agent (RMA) có MARA license hoặc luật sư di trú. Luật di trú Úc thay đổi liên tục, hãy kiểm tra Migration Act 1958 và Migration Regulations 1994 bản mới nhất tại legend.immi.gov.au hoặc danh sách RMA tại mara.gov.au.