Khi đã cầm visa 500 trong tay và đặt vé, câu hỏi tiếp theo gần như ai cũng gõ vào ô tìm kiếm là: du học Úc cần mang theo những gì. Đằng sau câu hỏi đó thường là một nỗi lo rất thật, sợ để quên giấy tờ quan trọng, sợ mang nhầm thứ bị hải quan giữ lại, và sợ sang tới nơi mới phát hiện thiếu món cần dùng ngay trong tuần đầu.

Bài này gộp toàn bộ những thứ cần mang thành một packing list chia theo 5 nhóm, xếp đúng thứ tự ưu tiên. Quan trọng hơn, bài tách riêng phần dễ gây rắc rối nhất: những thứ bạn không được mang, hoặc bắt buộc phải khai báo khi nhập cảnh, vì đây là chỗ người mới hay bị giữ ở sân bay. Nguyên tắc xuyên suốt là hiểu vì sao một món nằm trong hay ngoài danh sách, để tự soát được cho hoàn cảnh riêng, thay vì học thuộc một list cứng.

Nếu bạn vẫn đang ở bước lo hồ sơ và điều kiện visa, xem trước trang visa du học 500 và lộ trình du học lên PR ở Úc để thấy chuyến bay này nằm ở đâu trong kế hoạch dài.

Nguyên tắc chung: chia hành lý làm 3 lớp

Trước khi liệt kê món đồ, hãy nắm ba lớp hành lý, vì cách xếp đồ vào đúng lớp quan trọng ngang với việc mang đủ.

Lớp một là giấy tờ và vật bất ly thân, luôn nằm trong hành lý xách tay (carry-on) mang lên khoang. Nhóm này không bao giờ ký gửi, vì nếu vali thất lạc thì hộ chiếu và giấy nhập học không thể chờ.

Lớp hai là hành lý xách tay còn lại, gồm thứ cần dùng ngay khi xuống máy bay hoặc phòng khi vali chính đến trễ. Study Australia gợi ý nên bỏ sẵn vào xách tay một bộ quần áo để thay, bàn chải, kem đánh răng và lăn khử mùi, phòng khi hành lý ký gửi bị chậm.

Lớp ba là hành lý ký gửi, chứa phần lớn quần áo và đồ dùng. Đây là chỗ dễ vượt cân nhất, nên trước khi xếp hãy kiểm tra hạn mức ký gửi của hãng bay. Study Australia lưu ý nhiều hãng cho mua thêm ký hành lý online rẻ hơn nhiều so với trả tại quầy check-in. Nguồn tham khảo: [gov.au:https://www.studyaustralia.gov.au/en/plan-your-move/preparing-to-travel].

Một ràng buộc bao trùm cả ba lớp: luật hải quan và an toàn sinh học của Úc quyết định thứ nào được vào, thứ nào phải khai báo, thứ nào bị cấm. Phần cuối bài sẽ đi kỹ chỗ này. Giờ đi qua từng nhóm cần mang.

Nhóm 1: Giấy tờ, thứ quan trọng nhất

Nếu chỉ được giữ một túi bên người, đây là túi đó. Toàn bộ nhóm này để trong hành lý xách tay, kèm theo một bản photocopy hoặc bản scan lưu trên điện thoại và trên email của chính mình, phòng khi mất bản gốc.

  • Hộ chiếu còn hạn, đủ số trang trống.
  • Thư cấp visa (visa grant notification) có ghi số hồ sơ và các điều kiện visa. Visa Úc gắn với hộ chiếu điện tử, nhưng in sẵn thư grant giúp bạn xuất trình nhanh khi cần.
  • Confirmation of Enrolment (CoE) từ trường CRICOS, giấy tờ xác nhận bạn đã nhập học.
  • Bằng chứng bảo hiểm y tế sinh viên OSHC còn hiệu lực.
  • Bằng cấp, bảng điểm, chứng chỉ tiếng Anh (IELTS, PTE hoặc tương đương) bản gốc, vì trường có thể yêu cầu đối chiếu khi nhập học.
  • Giấy khai sinh, và giấy đăng ký kết hôn nếu đi cùng vợ hoặc chồng, bản dịch công chứng sang tiếng Anh.
  • Vài tấm ảnh thẻ nền trắng, dùng cho thẻ sinh viên, thẻ giao thông hoặc các thủ tục lặt vặt.
  • Danh sách liên hệ khẩn cấp in ra giấy: người thân, trường, và người đại diện tuyển sinh nếu có. Study Australia khuyên để sẵn danh sách này trong xách tay.
  • Thông tin chỗ ở tuần đầu (địa chỉ, tên liên hệ), vì tờ khai nhập cảnh sẽ hỏi địa chỉ tại Úc.

Bằng cấp và bảng điểm là thứ người thường tiếc nhất khi để quên, vì gửi bổ sung từ Việt Nam sau đó vừa chậm vừa tốn phí dịch thuật lại. Các điều kiện gắn với visa 500 (như duy trì OSHC, giới hạn giờ làm thêm) được nêu ở trang chính thức của Bộ Nội vụ, xem [gov.au:https://immi.homeaffairs.gov.au/visas/getting-a-visa/visa-listing/student-500]; giữ thư grant bên người giúp bạn tra lại điều kiện của chính mình bất cứ lúc nào.

Nhóm 2: Tiền và công cụ tài chính

Study Australia khuyến nghị nên cầm sẵn một ít tiền mặt Úc khi hạ cánh, để trả taxi, mua sim hoặc ăn uống trước khi kịp mở tài khoản ngân hàng. Không cần cầm nhiều, chỉ đủ chi tiêu vài ngày đầu.

Có một mốc luật cần nhớ về tiền mặt. Khi mang tiền mặt (tiền Úc hoặc ngoại tệ quy đổi) từ khoảng 10.000 AUD trở lên vào hoặc ra khỏi Úc, người mang phải khai báo với cơ quan chức năng. Đây là quy định chống rửa tiền, không phải thuế, nghĩa là khai báo thì không mất tiền, nhưng không khai mà bị phát hiện thì có thể bị phạt. Kiểm tra ngưỡng và cách khai mới nhất tại trang Australian Border Force: [gov.au:https://www.abf.gov.au/entering-and-leaving-australia/can-you-bring-it-in/declare-it].

Về thẻ, một thẻ ghi nợ hoặc thẻ tín dụng quốc tế (Visa, Mastercard) dùng được ngay khi sang, trong lúc chờ mở tài khoản nội địa. Sau khi ổn định, phần lớn sinh viên mở một tài khoản ngân hàng Úc để nhận lương làm thêm và tránh phí chuyển đổi ngoại tệ. Quy trình mở tài khoản, giấy tờ cần và các lựa chọn miễn phí thường niên cho sinh viên được nói riêng trong bài mở tài khoản ngân hàng Úc.

Muốn ước lượng cần chuẩn bị bao nhiêu cho tháng đầu (tiền nhà, ăn uống, đi lại) để tính lượng tiền cầm theo, đối chiếu với chi phí sinh hoạt ở Úc một tháng.

Nhóm 3: Thuốc men, phần nhiều người làm sai

Đây là nhóm dễ gây rắc rối ở hải quan nhất trong các thứ hợp pháp, vì thuốc chữa bệnh ở Việt Nam không đồng nghĩa với được tự do mang vào Úc. Úc quản lý thuốc qua cơ quan Therapeutic Goods Administration (TGA), và có một cơ chế tên là traveller’s exemption cho hành khách.

Theo TGA, hành khách được mang theo tối đa lượng thuốc đủ dùng cho ba tháng (tính theo liều tối đa nhà sản xuất khuyến nghị) cho nhu cầu cá nhân, kèm điều kiện phải là thuốc cho chính mình hoặc thành viên gia đình đi cùng, mang theo đơn thuốc hoặc thư bác sĩ, và giữ thuốc trong bao bì gốc có nhãn. Xem hướng dẫn tại [gov.au:https://www.tga.gov.au/resources/consumer-information-and-resources/travelling-medicines-and-medical-devices/entering-australia].

Vài điểm thực dụng rút ra từ quy định này. Thứ nhất, mang theo đơn thuốc tiếng Anh hoặc thư bác sĩ ghi rõ tên hoạt chất (không chỉ tên thương mại), liều và lý do dùng, vì cùng một bệnh nhưng tên thuốc ở Úc có thể khác. Thứ hai, giữ thuốc trong vỉ và hộp gốc, đừng bóc ra dồn vào một túi cho gọn, vì cán bộ cần nhận diện được. Thứ ba, một số hoạt chất bình thường ở Việt Nam lại bị kiểm soát chặt ở Úc, nên với thuốc kê đơn hay thuốc đặc trị, tra trước trên trang TGA hoặc Australian Border Force thay vì đoán.

Kính thuốc hoặc kính áp tròng dự phòng, cùng toa kính, cũng nên mang theo, vì khám và cắt kính mới ở Úc tốn kém hơn.

Nhóm 4: Quần áo và đồ dùng cá nhân

Sai lầm phổ biến của người mới là hình dung nước Úc chỉ có nắng. Thực tế khí hậu chênh lệch lớn theo bang và theo mùa, mà mùa ở Nam bán cầu ngược với Việt Nam: tháng 6 đến 8 là mùa đông. Melbourne và Canberra lạnh và nhiều gió, Sydney và Brisbane ôn hòa hơn, Perth và Adelaide mùa hè khô nóng. Study Australia khuyên tra nhiệt độ trung bình của nơi mình sẽ đến để biết cần đồ ấm hay đồ mát.

Gợi ý cách xếp: mang đủ đồ mặc cho hai tuần đầu và một áo khoác ấm, phần còn lại mua tại chỗ sau khi biết thời tiết thực tế và túi tiền. Quần áo ở Úc không rẻ nhưng đồ cơ bản dễ tìm, nên không cần khuân cả tủ. Kèm theo:

  • Một đôi giày đi bộ tốt, vì sinh viên ở Úc đi bộ và dùng phương tiện công cộng nhiều.
  • Đồ dùng cá nhân cơ bản cho tuần đầu, mua bổ sung sau.
  • Một ít vật kỷ niệm nhỏ từ nhà, thứ giúp đỡ nhớ nhà giai đoạn đầu.

Về đồ ăn khô mang theo cho đỡ nhớ vị quê, đây chính là chỗ dễ vi phạm luật an toàn sinh học nhất, sẽ nói kỹ ở phần cuối.

Nhóm 5: Đồ điện tử và kết nối

Úc dùng điện áp khoảng 230V, tần số 50Hz, và ổ cắm dạng chân dẹt hình chữ V (Type I) khác Việt Nam. Vì thế:

  • Ổ cắm chuyển đổi (travel adaptor) sang chuẩn Úc là món Study Australia nêu tên cụ thể nên mang. Mang vài cái vì mua tại sân bay Úc thường đắt.
  • Laptop, điện thoại và sạc. Phần lớn sạc laptop và điện thoại đời mới nhận dải điện áp rộng nên chỉ cần đổi chân cắm, nhưng thiết bị công suất lớn (máy sấy tóc, nồi cơm mini) thì kiểm tra điện áp kỹ, nhiều thứ mua ở Úc tiện hơn khiêng đi.
  • Bản sao lưu dữ liệu quan trọng trên ổ cứng hoặc đám mây.

Về sim và số điện thoại, không cần mua từ Việt Nam. Ngay tuần đầu, một sim trả trước của nhà mạng Úc giúp bạn có số nội địa để đăng ký ngân hàng, TFN và các dịch vụ. Study Australia xếp việc mua sim vào nhóm việc nên làm sớm sau khi đến.

Những thứ không được mang hoặc phải khai báo

Đây là phần khiến packing list du học khác hẳn một chuyến du lịch. Úc kiểm soát nhập cảnh rất nghiêm ở hai mặt: an toàn sinh học (biosecurity) và hải quan (customs). Hiểu hai lớp này giúp bạn tránh bị giữ, bị phạt, hoặc tệ hơn là ảnh hưởng visa.

An toàn sinh học: thực phẩm, thực vật, sản phẩm động vật

Úc là đảo lớn với hệ sinh thái riêng, nên chặn rất gắt các mầm bệnh và sinh vật lạ. Study Australia nói thẳng:

“You cannot bring fresh fruit and vegetables, meat, poultry, pork, eggs, dairy products, live plants or seeds to Australia.”

Nghĩa là trái cây tươi, rau, thịt các loại, trứng, sản phẩm sữa, cây sống và hạt giống đều không được mang. Với món khô đóng gói mà nhiều người Việt hay mang (ruốc, mắm, các loại hạt, thuốc bắc, trà, bánh), nguyên tắc là phần lớn phải khai báo, và việc được vào hay không tùy loại và tùy cách chế biến. Bộ Nông nghiệp (DAFF) yêu cầu khai báo mọi thực phẩm, sản phẩm thực vật và động vật trên tờ khai hành khách. Một số món chế biến thương mại đóng gói kín được phép có điều kiện, một số bị cấm hẳn, nên tra trước tại trang DAFF: [gov.au:https://www.agriculture.gov.au/biosecurity-trade/travelling/bringing-mailing-goods].

Quy tắc an toàn nhất rất đơn giản: nếu phân vân, cứ khai báo. Khai báo một món rồi bị cán bộ giữ lại thì không bị phạt; không khai mà bị phát hiện mới bị phạt. Người thường mắc lỗi vì tiếc vài gói đồ khô nên bỏ qua ô khai báo, rồi lãnh phạt đắt gấp nhiều lần giá trị món đồ.

Hải quan: hạn mức miễn thuế và tiền mặt

Lớp thứ hai là hải quan, liên quan đến giá trị hàng và hàng chịu thuế. Australian Border Force quy định hạn mức miễn thuế (duty free concession): người từ 18 tuổi trở lên được mang khoảng 900 AUD giá trị hàng hóa chung miễn thuế, mức cho trẻ em thấp hơn, cộng với một lượng rượu và thuốc lá giới hạn. Vượt hạn mức thì phải khai và có thể phải nộp thuế. Xem mức hiện hành tại: [gov.au:https://www.abf.gov.au/entering-and-leaving-australia/duty-free].

Với sinh viên, phần này ít khi thành vấn đề vì hành lý chủ yếu là đồ dùng cá nhân. Điểm cần chú ý chỉ là nếu mang laptop, điện thoại hay đồng hồ đắt tiền mới mua làm quà, giá trị cộng dồn có thể vượt hạn mức, khi đó khai báo là cách an toàn. Các con số hạn mức và ngưỡng tiền mặt đều có thể được điều chỉnh, nên đừng chốt cứng một con số nghe được, hãy kiểm tra bản mới nhất trên trang abf.gov.au trước ngày bay.

Checklist tổng để tự soát

Đây là bản rút gọn để bạn tự đối chiếu trước khi khóa vali. Nó không thay được các trang chính thức, vì tình huống mỗi người mỗi khác, nhưng đủ để soát nhanh.

Hành lý xách tay (không ký gửi):

  • Hộ chiếu, thư cấp visa, CoE, bằng chứng OSHC.
  • Bằng cấp, bảng điểm, chứng chỉ tiếng Anh bản gốc.
  • Ít tiền mặt Úc, thẻ ngân hàng quốc tế.
  • Thuốc trong bao bì gốc kèm đơn thuốc tiếng Anh.
  • Danh sách liên hệ khẩn cấp, địa chỉ chỗ ở tuần đầu.
  • Một bộ quần áo thay, đồ vệ sinh cá nhân nhỏ.
  • Điện thoại, laptop, sạc, ổ cắm chuyển đổi.

Hành lý ký gửi:

  • Quần áo hai tuần đầu, một áo khoác ấm phù hợp mùa.
  • Giày đi bộ, đồ dùng cá nhân cơ bản.
  • Vật kỷ niệm nhỏ từ nhà.

Kiểm tra trước khi đóng:

  • Đã đối chiếu thực phẩm và thuốc với trang DAFF và TGA.
  • Đã biết mình phải khai báo những gì trên tờ khai hành khách.
  • Đã cân hành lý so với hạn mức của hãng bay.
  • Đã lưu bản scan giấy tờ lên email và đám mây của mình.

Tuần đầu ở Úc: những việc nối tiếp packing

Mang đủ đồ mới là một nửa. Nửa còn lại là chuỗi việc hành chính trong tuần đầu, và chúng nối thẳng vào các món bạn vừa xếp. Có bốn việc người mới thường làm sớm:

Một, xin Tax File Number (TFN) để đi làm thêm hợp pháp và tránh bị khấu trừ thuế ở mức cao. Quy trình xin miễn phí và làm online sau khi đã đến Úc, chi tiết ở bài cách xin Tax File Number.

Hai, mở tài khoản ngân hàng nội địa để nhận lương và trả hóa đơn, xem mở tài khoản ngân hàng Úc.

Ba, hiểu rõ lớp bảo hiểm y tế của mình. Với visa du học, OSHC thường là bảo hiểm chính, còn Medicare (bảo hiểm y tế công) thường không áp dụng vì Việt Nam không có thỏa thuận y tế đối ứng với Úc. Chi tiết ai được Medicare, ai không, xem đăng ký Medicare cho người mới sang Úc.

Bốn, làm quen giao thông và giấy tờ đi lại. Nếu tính lái xe, bằng lái Việt Nam có giới hạn thời gian sử dụng và không đổi trực tiếp sang bằng Úc, khác nhau theo bang, xem đổi bằng lái xe sang bằng Úc.

Bức tranh tổng thể về cuộc sống, chỗ ở, đi lại và văn hóa cho người mới đặt chân sang gói trong cẩm nang sống ở Úc cho người mới.

Khi nào cần hỏi người có chuyên môn

Packing list là việc bạn tự làm được, không cần ai tư vấn. Nhưng có những tình huống vượt khỏi chuyện xếp vali và chạm vào luật di trú, ví dụ visa có điều kiện đặc biệt, mang theo người phụ thuộc, hồ sơ từng bị từ chối, hay bạn đang tính đường dài từ du học sang ở lại làm việc. Với những chuyện đó, người ta thường gặp một Registered Migration Agent (RMA) có MARA license hoặc luật sư di trú để xem xét trường hợp cụ thể. Danh sách RMA đăng công khai tại mara.gov.au.

Còn với chính chuyến bay đầu tiên, cách chắc nhất vẫn là quay về nguồn gốc mỗi khi gặp một con số hay một quy định: trang studyaustralia.gov.au cho việc chuẩn bị, abf.gov.au cho hải quan và tiền mặt, agriculture.gov.au cho thực phẩm và an toàn sinh học, và tga.gov.au cho thuốc. Soát theo bốn nguồn đó, bạn sẽ không phải đoán ở cửa nhập cảnh. Nếu muốn xem các nhánh visa khác ngoài du học, dùng công cụ tìm visa phù hợp.

Thông tin trong nội dung này là tham khảo chung, không phải tư vấn pháp lý cá nhân. Mọi trường hợp di trú cụ thể nên được tư vấn bởi Registered Migration Agent (RMA) có MARA license hoặc luật sư di trú. Luật di trú Úc thay đổi liên tục, hãy kiểm tra Migration Act 1958 và Migration Regulations 1994 bản mới nhất tại legend.immi.gov.au hoặc danh sách RMA tại mara.gov.au.